लगानी बोर्ड नेपालका पूर्व प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील भट्ट असोज १ गते शनिबार पक्राउ भएपछि अदालतमा मुद्दा फिक्सिङ र शंकास्पद आर्थिक कारोवारको अनुसन्धान विस्तार भएको छ ।
सुशील भट्टलाई जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंको टोलीले ललितपुरको सानेपाबाट नियन्त्रणमा लिएको हो । प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक दिलीप घिमिरेले पक्राउ गरेको पुष्टि गर्दै अनुसन्धान भइरहेको बताए ।
पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शमशेर राणा, वरिष्ठ सुरक्षा अधिकारी र व्यापारी दीपक भट्टलाई संलग्न गराएको अनुसन्धानमा केन्द्रीय व्यक्तिका रुपमा उदाएका ३० वर्षीय इनाम सापकोटासँग भट्टको सम्बन्ध र आर्थिक कारोबारबारे प्रहरीले अनुसन्धान गरिरहेको छ ।
सुशील भट्ट छुट्टै आर्थिक अपराध मुद्दामा न्यायिक हिरासतमा रहेका दीपक भट्टका जेठा भाइ हुन् । अनुसन्धानकर्ताहरूले दिपकको रिहाईको प्रयास सहित विचाराधीन अदालतका मुद्दाहरूमा अनुकूल नतिजाहरू प्राप्त गर्ने प्रयासहरूमा प्रभावशाली सम्पर्कहरू प्रयोग गरेको हुनसक्ने आशंका छ।
संदिग्ध व्यवस्था अदालतमा प्रमाणित भएको छैन। तर, अनुसन्धान पूर्व प्रधानन्यायाधीश र एक संदिग्ध बिचौलियाबीचको सञ्चारबाट आर्थिक लेनदेन, न्यायिक प्रभाव र अन्य प्रमुख व्यक्तिहरूको संलग्नताका प्रश्नहरूसम्म फराकिलो भएको छ।
कसरी सुरु भयो अनुसन्धान ?
प्रहरीले सुरक्षाको कारण देखाउँदै गत भदौ ७ गते पूर्व प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शमशेर राणालाई काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालय टेकुमा लगेपछि अनुसन्धानले गति लिएको थियो ।
घन्टापछि राणा रिहा भए पनि अन्वेषकहरूले उनको मोबाइल फोन जाँच गर्दा इनाम सापकोटासँग बारम्बार सम्पर्क भएको पत्ता लगाएका थिए ।
समाचार रिपोर्टहरूमा उद्धृत पुलिस स्रोतहरूका अनुसार, सम्पर्कको आवृत्तिले प्रश्नहरू खडा गर्यो किनभने अनुसन्धानकर्ताहरूले दुई पुरुषहरू बीचको स्पष्ट पारिवारिक वा व्यावसायिक सम्बन्धलाई तुरुन्तै पहिचान गर्न सकेनन्।
त्यसपछि प्रहरीले सापकोटाको सञ्चारको जाँच गरी न्यायधीश, पूर्व न्यायिक अधिकारी, राजनीतिज्ञ, वकिल, वरिष्ठ सुरक्षाकर्मी र आपराधिक मुद्दाको सामना गरिरहेका व्यवसायीसँगको सम्पर्क पत्ता लगाएको थियो।
सापकोटाले कानुनी वा प्रशासनिक मामिलामा सहयोग खोज्ने व्यक्तिहरूलाई प्रभावशाली संस्थाहरूमा पहुँच राख्ने व्यक्तिहरूलाई जोड्ने बिचौलियाको रूपमा काम गरेको हुनसक्ने आशंका यस निष्कर्षले उठाएको छ।
अन्वेषकहरूले ती जडानहरू गोप्य जानकारी प्राप्त गर्न वा निर्णयहरूलाई प्रभाव पार्ने प्रयास गर्न प्रयोग गरिएको थियो कि भनेर पनि जाँच गर्न थाले।
को हुन् मुद्दाको केन्द्रमा रहेका इनाम सापकोटा ?
अनुसन्धान अघि, मूलतः झापाका इनाम सापकोटा व्यापक रूपमा अनजान थिए।
प्रहरीले पूर्व प्रधानन्यायाधीश राणासँगको उनको सम्पर्क पहिचान गरेपछि र उनको सम्पर्कको नेटवर्क जाँच गर्न थालेपछि त्यो परिवर्तन भयो।
सापकोटालाई असोज १ गते भारत जाने तयारीमा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट पक्राउ गरिएको थियो । प्रहरीले पछि उनलाई अनुसन्धानको लागि हिरासतमा राख्यो, सुरुमा अभद्र व्यवहारको मुद्दा अन्तर्गत, जबकि उनको कथित वित्तीय गतिविधि र संवेदनशील जानकारीको पहुँचको बारेमा थप प्रश्नहरू देखा परे।
अन्वेषकहरूका अनुसार उनको यन्त्रबाट बरामद गरिएका सन्देश र सञ्चारमा अदालतका मुद्दाहरू समाधान गर्ने, सुरक्षा निकायमा बढुवामा सहयोग गर्ने र प्रभावशाली व्यक्तिहरूबीचको सम्पर्कलाई सहजीकरण गर्ने विषयमा छलफल भएको थियो।
यस्ता केही कारोबारमा सापकोटाले बिचौलियाको भूमिका निर्वाह गरेको प्रहरीको आशंका छ । यद्यपि, अन्वेषकहरूले स्थापित गरेका छैनन् कि वाचा वा प्रस्तावित व्यवस्थाहरूले न्यायिक निर्णयहरूमा वास्तविक परिवर्तनहरू गरे।
उनको हिरासतलाई पछि सर्वोच्च अदालतमा बन्दी कोषको याचिकामार्फत चुनौती दिइएको थियो। कात्तिक ९ गते न्यायाधीशहरु हरि फुयाँल र सुनिल पोखरेलको इजलासले रिट खारेज गर्दै उनलाई थुनामा राख्न अनुमति दिएको थियो ।
त्यो निर्णयले उनको हिरासतको वैधतालाई सम्बोधन गर्यो; यसले व्यापक आरोपहरूमा आफ्नो दोष स्थापित गर्न सकेन।
दीपक भट्टको सम्बन्ध: अदालतको कारबाहीलाई प्रभावित गर्ने प्रयास भएको थियो?
अनुसन्धानकर्ताहरूले सामना गरिरहेका प्रमुख प्रश्नहरू मध्ये एक आर्थिक अपराधको मुद्दामा न्यायिक हिरासतमा रहेका व्यापारी दीपक भट्टसँग सम्बन्धित छ।
प्रहरी स्रोतका अनुसार सापकोटालाई दीपक भट्ट र पूर्व प्रधानन्यायाधीश राणासँग जोडिएको सञ्चारमाध्यम अनुसन्धानकर्ताले पत्ता लगाएका छन् ।
सापकोटाले राणा वा अन्य प्रभावशाली व्यक्तिहरूसँगको आफ्नो सम्बन्धलाई दीपकलाई हिरासतबाट रिहा गर्न वा चलिरहेको कानुनी कारबाहीमा अनुकूल उपचार गराउन मद्दत गर्न खोजेको हो कि भनेर अधिकारीहरूले अनुसन्धान गरिरहेका छन्।
यी सम्पर्कहरू फेला परेपछि दीपक भट्टलाई अक्टोबरको सुरुमा ललितपुरको नख्खु कारागारबाट सिन्धुपाल्चोक कारागारमा सारिएको थियो।
स्थानान्तरणले ध्यान आकर्षित गर्यो किनभने अनुसन्धानकर्ताहरूले जेल बाहिरका व्यक्तिहरू र भित्र राखिएका व्यक्तिहरू बीच सम्भावित सञ्चारको जाँच गरिरहेका थिए।
कथित सञ्जालले व्यक्तिगत सम्बन्ध र बिचौलियामार्फत न्यायिक प्रक्रियामा हस्तक्षेप गर्न खोजेको हुनसक्ने केन्द्रीय आशंका छ ।
जे होस्, व्यक्तिहरू बीचको सञ्चार आफैमा, गैरकानूनी सम्झौता भएको वा न्यायिक निर्णयलाई अनुचित रूपमा प्रभावित भएको प्रमाण होइन।
किन पक्राउ परे लगानी बोर्डका पूर्व प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील भट्ट ?
प्रहरीले लगानी बोर्ड नेपालका पूर्व प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील भट्टलाई गत असोज १ गते पक्राउ गरेपछि अनुसन्धानले अर्को महत्वपूर्ण मोड लियो ।
सापकोटाको बयान, टेलिफोन सम्पर्क र अन्य अनुसन्धानात्मक जानकारीका आधारमा उनलाई पक्राउ गरिएको हो ।
बिजमाण्डुले दिएको प्रहरी स्रोतका अनुसार सापकोटा, राणा र थुनामा रहेका व्यापारी दीपक भट्टसँगको सम्पर्कमा सुशील भट्ट उपस्थित भएका थिए ।
सुशीलले सञ्चार, आर्थिक प्रबन्ध वा भाइको संलग्नतामा कानुनी कारबाहीलाई प्रभाव पार्ने कथित प्रयासमा कुनै भूमिका खेलेको हो वा होइन भनेर अनुसन्धानकर्ताहरूले अनुसन्धान गरिरहेका छन्।
नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन र सम्पत्ति शुद्धीकरण ऐनका सम्भावित उल्लङ्घनलगायत आर्थिक कारोबारसँग सम्बन्धित सम्भावित कसुरहरू पनि प्रहरीले खोजिरहेको छ ।
विभिन्न समाचार रिपोर्टहरूले अनुसन्धानका लागि विभिन्न कानुनी आधारहरूलाई जोड दिएका छन्। सटीक आरोपहरू, यदि कुनै हो भने, अभियोजकहरूले अन्ततः पछ्याउनेछन् भनेर सार्वजनिक रूपमा स्थापित गरिएको छैन।
प्रहरीले सोधपुछ र प्रमाण संकलनलाई निरन्तरता दिन सुशील भट्टको हिरासतको म्याद असोज १ गते बढाउने तयारी गरेको थियो ।
उनको गिरफ्तारीले महत्त्वपूर्ण घटनाक्रमलाई चिन्ह लगाउँछ किनभने यसले ठूला लगानी परियोजनाहरूलाई सहजीकरण गर्ने सरकारी निकायको नेतृत्व गर्ने पूर्व वरिष्ठ अधिकारीसम्म अनुसन्धान विस्तार गरेको छ।
तर, उनको पहिलेको हैसियतले लगानी बोर्ड नेपालले गलत काम गरेको वा उनको कार्यकालमा कथित गतिविधि भएको देखाएको छैन।
अनुसन्धान अन्य प्रभावशाली व्यक्तिहरूमा फराकिलो हुन्छ
यस मुद्दाले अन्य धेरै व्यक्तिहरूलाई पनि ध्यानाकर्षण गरेको छ जसको सञ्चार वा वित्तीय गतिविधिहरू छानबिनमा परेका छन्।
अक्टोबर ८ मा सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागका अधिकारीले पूर्वप्रधानन्यायाधीश राणा र सापकोटासँग आवद्ध व्यक्तिको सम्पत्ति खोजी गरेका थिए ।


